Các Bệnh Mắt Thường Gặp Ở Trẻ Em Mà Mẹ Nên Lưu Ý

Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn, là công cụ quan trọng giúp bé khám phá thế giới xung quanh. Nhưng bạn có biết, các bệnh mắt thường gặp ở trẻ em có thể âm thầm ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của con? 

Hãy cùng SprinGen tìm hiểu về các bệnh mắt thường gặp ở trẻ, cách nhận biết và phòng ngừa để bảo vệ “cửa sổ tâm hồn” quý giá của con nhé!

Tại Sao Cần Quan Tâm Đến Sức Khỏe Mắt Của Trẻ?

Mắt là một trong những cơ quan phát triển sớm nhất của trẻ. Ngay từ khi mới chào đời, thị giác của bé đã bắt đầu hình thành và tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong những năm đầu đời. Theo các chuyên gia nhãn khoa, 80% thông tin mà não bộ tiếp nhận được là thông qua thị giác. Chính vì vậy, sức khỏe của đôi mắt ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập, phát triển nhận thức và các kỹ năng vận động của trẻ.

Những vấn đề về mắt nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể để lại những hậu quả lâu dài:

– Ảnh hưởng đến khả năng học tập và tập trung

– Làm chậm sự phát triển nhận thức

– Gây khó khăn trong giao tiếp xã hội

– Hạn chế các hoạt động thể chất

– Có thể dẫn đến các vấn đề tâm lý như tự ti.

Thật đáng buồn khi nhiều vấn đề về mắt ở trẻ em có thể phòng ngừa hoặc điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm, nhưng lại không được nhận ra cho đến khi đã gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng. Đó là lý do tại sao việc hiểu biết về các bệnh về mắt thường gặp ở trẻ em là vô cùng quan trọng đối với mỗi bậc phụ huynh.

Các Bệnh Mắt Thường Gặp Ở Trẻ Em Mà Mẹ Cần Biết

1. Viêm Kết Mạc (Đau Mắt Đỏ)

Viêm kết mạc, hay còn gọi là đau mắt đỏ, là một trong những bệnh mắt thường gặp ở trẻ em nhất. Đây là tình trạng viêm của lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng của mắt và bên trong của mi mắt.

Biểu hiện dễ nhận biết:

– Mắt đỏ, có cảm giác rát, khó chịu

– Tiết nhiều nước mắt

– Có ghèn vàng hoặc trắng, đặc biệt khi trẻ vừa thức dậy

– Trẻ thường xuyên dụi mắt do cảm giác ngứa hoặc khó chịu

Nguyên nhân phổ biến:

– Do virus (chiếm khoảng 80% các trường hợp)

– Do vi khuẩn (thường gây nhiều ghèn hơn)

– Do dị ứng với phấn hoa, bụi, lông thú cưng…

Viêm kết mạc đặc biệt dễ lây lan trong môi trường tập thể như nhà trẻ, trường mẫu giáo. Chỉ cần một bé bị đau mắt đỏ, cả lớp có thể bị lây nhiễm chỉ trong vài ngày nếu không có biện pháp phòng ngừa thích hợp.

Cách xử trí tại nhà:

– Vệ sinh mắt cho trẻ bằng nước muối sinh lý NaCl 0.9%

– Dùng gạc hoặc khăn giấy  để lau nước mắt và vứt đi ngay, tránh lây lan

– Không cho trẻ dụi mắt, tránh làm tổn thương giác mạc

– Đưa trẻ đến bác sĩ nếu tình trạng không cải thiện sau 2-3 ngày

 2. Lẹo Mắt

Lẹo mắt là tình trạng viêm nhiễm tuyến bã nhờn ở mi mắt, thường gặp ở trẻ em do thói quen vệ sinh chưa tốt.

Dấu hiệu nhận biết:

– Xuất hiện nốt sưng đỏ, đau ở mi mắt

– Có thể hình thành mủ ở trung tâm nốt sưng

– Trẻ cảm thấy khó chịu, đau khi chớp mắt

Nguyên nhân:

– Thường do vi khuẩn Staphylococcus

– Vệ sinh tay không đúng cách trước khi chạm vào mắt

– Sử dụng đồ trang điểm mắt không sạch 

– Thường xuyên đưa tay lên dụi mắt

Hầu hết  lẹo mắt không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nó gây khó chịu và có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của trẻ. Nếu không được điều trị đúng cách, lẹo mắt có thể tái phát nhiều lần.

Cách xử trí:

– Chườm ấm 10-15 phút, 3-5 lần/ngày

– Giữ vệ sinh mắt sạch sẽ

– Không nặn lẹo vì có thể gây nhiễm trùng lan rộng

– Sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ

 3. Tắc Tuyến Lệ

Tắc tuyến lệ là một trong những bệnh về mắt trẻ sơ sinh phổ biến nhất, ảnh hưởng đến khoảng 6% trẻ sơ sinh. Đây là tình trạng tuyến lệ – kênh dẫn nước mắt từ mắt xuống mũi – bị tắc nghẽn.

Triệu chứng điển hình:

– Chảy nước mắt liên tục, ngay cả khi trẻ không khóc

– Mắt thường xuyên bị dính ghèn

– Mi mắt có thể sưng nhẹ, đặc biệt ở phần gần mũi

Nguyên nhân:

– Phần lớn do tuyến lệ chưa phát triển hoàn chỉnh khi trẻ chào đời, lớp màng bao bọc phần cuối của ống dẫn nước mắt không mở ra, làm cho ống dẫn bị tắc nghẽn.

– Đôi khi do dị tật bẩm sinh ở hệ thống tuyến lệ

Tin tốt là khoảng hơn 90% trường hợp tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh tự khỏi trong vòng 6-12 tháng đầu đời. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, có thể cần đến các biện pháp can thiệp y tế.

Cách chăm sóc tại nhà:

– Vệ sinh mắt thường xuyên bằng nước muối sinh lý

– Massage nhẹ nhàng từ góc mắt trong xuống phía mũi, 2-3 lần/ngày

– Theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng như mắt đỏ, sưng nhiều hơn

 4. Đau Mắt Hột

Đau mắt hột (viêm kết mạc hạt) là bệnh nhiễm trùng mắt mạn tính do vi khuẩn Chlamydia Trachomatis. Bệnh có thể lây lan thành dịch bệnh nếu tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của mắt hay qua các đồ vật dùng chung với người bệnh.

Dấu hiệu nhận biết:

– Mắt đỏ kéo dài

– Mí mắt sưng

– Xuất hiện các hột nhỏ dưới mí mắt (có thể nhìn thấy khi lật mi)

Hậu quả nếu không điều trị:

– Hình thành sẹo ở kết mạc

– Lông mi quặm vào trong, cọ xát vào giác mạc

– Có thể dẫn đến mờ mắt và mù lòa

Đau mắt hột thường phổ biến ở những vùng có điều kiện vệ sinh kém. Tại Việt Nam, bệnh vẫn xuất hiện ở một số khu vực nông thôn, miền núi.

Biện pháp phòng ngừa và điều trị:

– Giữ vệ sinh cá nhân, rửa mặt sạch sẽ hàng ngày

– Không dùng chung khăn mặt, đồ dùng cá nhân

– Điều trị bằng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ

– Trường hợp nặng có thể cần can thiệp phẫu thuật

 Rối Loạn Thị Lực Ở Trẻ Em

 1. Lác Mắt (Lé)

Lác mắt, hay còn gọi là lé, là tình trạng hai mắt không nhìn cùng một hướng. Đây là một trong những bệnh mắt thường gặp ở trẻ em cần được phát hiện sớm để can thiệp kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết:

– Một mắt có thể lệch vào trong hoặc ra ngoài

– Trẻ thường nghiêng đầu khi nhìn vật thể

– Hay nheo mắt khi nhìn xa

– Thiếu khả năng nhận biết độ sâu

Phân loại lác mắt thường gặp ở trẻ:

Mắt lác thường xuyên là mắt lệch trục rõ ràng, có thể phát hiện được với cả hai mắt mở (vì vậy cái nhìn là hai mắt). Mắt lác thường xuyên có thể liên tục hoặc không liên tục và có thể bao gồm một mắt hoặc cả hai mắt.

Mắt lác không thường xuyên là một sự lệch trục tiềm tàng, chỉ có thể phát hiện khi một mắt được che lại vì vậy cái nhìn là một mắt. Sự sai lệch trong phoria là tiềm ẩn bởi vì não, sử dụng các cơ ngoài, điều chỉnh sai lệch nhỏ.

Lác mắt không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây ra nhược thị (mắt lười) nếu không được điều trị kịp thời. Trẻ bị lác có thể sẽ ức chế thị giác từ một mắt để tránh nhìn đôi, dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Phương pháp điều trị:

– Đeo kính điều chỉnh

– Tập luyện mắt

– Che mắt luân phiên để điều trị nhược thị kèm theo

– Phẫu thuật trong trường hợp nặng

Phát hiện và điều trị lác mắt càng sớm càng tốt. Nếu được chữa trị trước 3 – 4 tuổi, kết quả sẽ được 92%, 6 – 8 tuổi được 62% và trên 10 tuổi chỉ còn 18%.

 2. Cận Thị, Loạn Thị, Viễn Thị

Các tật khúc xạ như cận thị, loạn thị, viễn thị ngày càng phổ biến ở trẻ em Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Y tế, tỷ lệ cận thị ở học sinh tiểu học đã tăng từ 20% lên gần 40% trong thập kỷ qua.

Dấu hiệu trẻ có thể mắc tật khúc xạ:

– Thường xuyên ngồi gần TV hoặc cầm sách quá gần mắt

– Nheo mắt khi nhìn bảng hoặc vật ở xa

– Hay nghiêng đầu khi đọc sách

– Phàn nàn về đau đầu, mỏi mắt

– Chép bài sai, kết quả học tập giảm sút

Phân biệt các tật khúc xạ:

– Cận thị: Trẻ nhìn rõ vật gần nhưng mờ khi nhìn xa

– Viễn thị: Trẻ nhìn xa tốt hơn nhìn gần

– Loạn thị: Trẻ nhìn mờ ở mọi khoảng cách do giác mạc không đều

Tác động đến cuộc sống của trẻ:

– Ảnh hưởng đến việc học tập, đặc biệt là đọc và viết

– Gây mệt mỏi, căng thẳng khi phải cố gắng nhìn

– Có thể dẫn đến lác mắt và nhược thị nếu không điều chỉnh

Cách phòng ngừa và điều trị:

– Khám mắt định kỳ cho trẻ, ít nhất mỗi năm một lần

– Đeo kính đúng độ khi được chỉ định

– Hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử

– Đảm bảo ánh sáng đầy đủ khi đọc sách, học bài

– Áp dụng nguyên tắc 20-20-20: Sau mỗi 20 phút nhìn gần, nhìn xa 20 feet (khoảng 6m) trong 20 giây

 3. Nhược Thị (Mắt Lười)

Nhược thị, hay còn gọi là mắt lười, là tình trạng thị lực của một mắt kém phát triển dù không có tổn thương thực thể. Đây là một trong những triệu chứng bệnh mắt trẻ em thường bị bỏ qua vì khó phát hiện.

Nguyên nhân phổ biến:

– Lác mắt không được điều trị

– Tật khúc xạ cao và chênh lệch giữa hai mắt

– Đục thủy tinh thể bẩm sinh

– Sụp mi nghiêm trọng che khuất thị giác

Dấu hiệu trẻ bị nhược thị:

– Khó khăn trong việc đánh giá khoảng cách

– Hay nghiêng đầu hoặc che một mắt khi nhìn

– Thường xuyên vấp ngã hoặc đụng vào đồ vật

– Phản ứng chậm với các vật di chuyển

Phương pháp điều trị:

– Điều chỉnh nguyên nhân gây nhược thị (đeo kính, phẫu thuật lác…)

– Che mắt khỏe để kích thích mắt yếu hoạt động

– Sử dụng thuốc nhỏ làm mờ mắt khỏe (atropine)

– Tập luyện thị giác

Can thiệp sớm trước 7 tuổi sẽ mang lại hiệu quả điều trị cao nhất. Sau thời điểm này, khả năng phục hồi thị lực của mắt lười sẽ giảm đáng kể.

 4. Dị Vật Giác Mạc

Dị vật giác mạc là tình trạng các vật thể nhỏ như bụi, cát, mảnh kim loại… lọt vào mắt và bám vào giác mạc. Đây là vấn đề thường gặp ở trẻ hiếu động, thích chơi ở không gian mở như bãi biển, công viên.

Biểu hiện khi trẻ bị dị vật giác mạc:

– Đau mắt đột ngột, cảm giác như có cát trong mắt

– Chảy nước mắt nhiều

– Sợ ánh sáng (nhạy cảm với ánh sáng)

– Liên tục dụi mắt hoặc chớp mắt

– Mắt đỏ, đặc biệt là phần trắng của mắt

Cách xử trí khi trẻ bị dị vật vào mắt:

– Không để trẻ dụi mắt

– Rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý

– Nếu nhìn thấy dị vật nổi trên mắt, có thể dùng khăn sạch lau nhẹ

– Không cố gắng lấy dị vật đã bám chặt vào giác mạc

– Đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt

Dị vật giác mạc nếu không được xử lý kịp thời có thể gây trầy xước giác mạc, nhiễm trùng và để lại sẹo, ảnh hưởng đến thị lực của trẻ.

 Cách Phòng Tránh Bệnh Mắt Cho Trẻ

 1. Vệ Sinh Mắt Đúng Cách

Vệ sinh mắt đúng cách là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa các bệnh mắt thường gặp ở trẻ em.

Hướng dẫn chi tiết:

– Rửa tay sạch sẽ trước khi chạm vào mắt trẻ

– Vệ sinh mắt từ trong ra ngoài bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch

– Sử dụng khăn riêng cho mỗi mắt và mỗi trẻ

– Không dùng các loại xà phòng, dầu gội để rửa mắt

– Dạy trẻ không dụi mắt, nhất là khi tay bẩn

Nên vệ sinh mắt cho trẻ sơ sinh mỗi ngày 2-3 lần hoặc khi có ghèn. Có thể vệ sinh cho trẻ khi thức dậy, sau khi tắm và trước khi đi ngủ. Nếu mắt trẻ chảy nhiều ghèn có thể vệ sinh bất cứ lúc nào khi ghèn xuất hiện.

 2. Dinh Dưỡng Hợp Lý Cho Mắt Khỏe

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đôi mắt của trẻ. Các chất dinh dưỡng thiết yếu giúp mắt phát triển khỏe mạnh và phòng ngừa nhiều bệnh lý về mắt.

Những dưỡng chất quan trọng cho mắt:

– Vitamin A: Thiết yếu cho thị lực, đặc biệt là thị lực trong điều kiện ánh sáng yếu

– Vitamin C và E: Chống oxy hóa, bảo vệ mắt khỏi tác hại của gốc tự do

– Omega-3: Hỗ trợ phát triển võng mạc và thị giác

– Lutein và Zeaxanthin: Bảo vệ võng mạc khỏi ánh sáng xanh có hại

– Kẽm: Hỗ trợ hấp thu vitamin A và bảo vệ mắt

Thực phẩm giàu dưỡng chất cho mắt:

– Cà rốt, khoai lang, bí đỏ (vitamin A)

– Trái cây họ cam quýt, dâu tây, ớt chuông (vitamin C)

– Các loại hạt, dầu thực vật (vitamin E)

– Cá biển sâu như cá hồi, cá thu (omega-3)

– Rau xanh đậm như cải xoăn, cải bó xôi (lutein và zeaxanthin)

Để bổ sung đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu cho đôi mắt của trẻ, việc cho bé ăn đa dạng thực phẩm là rất quan trọng. Tuy nhiên, với những bé kén ăn, việc đảm bảo đủ dưỡng chất đôi khi trở nên khó khăn.

Giải pháp bổ sung dinh dưỡng dễ dàng với SprinGen Vitamin Super Eye-Brain jelly

Với mỗi gói SprinGen Vitamin Super Eye-Brain Jelly  
– DHA 10% 200mg

– Vitamin A 0.3mg

– Vitamin B1 0.5mg, Vitamin B6 0.5mg          

– Dạng jelly ngon miệng, trẻ thích thú sử dụng

– Tiện lợi an toàn cho bé 

 3. Hạn Chế Thời Gian Sử Dụng Thiết Bị Điện Tử

Trong thời đại số hóa, việc sử dụng thiết bị điện tử ngày càng phổ biến, ngay cả với trẻ nhỏ. Tuy nhiên, tiếp xúc quá nhiều với màn hình có thể gây ra nhiều vấn đề về mắt.

Tác hại của việc sử dụng thiết bị điện tử quá mức:

– Mỏi mắt kỹ thuật số (digital eye strain)

– Khô mắt do giảm tần suất chớp mắt

– Tăng nguy cơ cận thị

– Rối loạn giấc ngủ do ánh sáng xanh

 4. Bảo Vệ Mắt Khỏi Tia UV

Mắt trẻ em đặc biệt nhạy cảm với tia UV do thủy tinh thể trong suốt hơn so với người lớn, cho phép nhiều tia UV đi qua hơn. Việc bảo vệ mắt trẻ khỏi tác hại của tia UV là vô cùng quan trọng.

Tác hại của tia UV đối với mắt trẻ:

– Tăng nguy cơ đục thủy tinh thể sớm

– Tổn thương võng mạc

– Viêm giác mạc do ánh sáng

Biện pháp bảo vệ mắt khỏi tia UV:

– Đeo kính râm chất lượng có khả năng chống tia UV khi ra ngoài trời nắng

– Đội mũ rộng vành che phủ vùng mắt

– Tránh cho trẻ ra ngoài vào thời điểm nắng gắt (10h-14h)

– Sử dụng kem chống nắng an toàn cho vùng da quanh mắt

 5. Khám Mắt Định Kỳ

Khám mắt định kỳ là biện pháp quan trọng để phát hiện sớm và điều trị kịp thời các vấn đề về mắt ở trẻ em.

Những dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám mắt ngay:

– Trẻ thường xuyên nheo mắt khi nhìn xa

– Ngồi quá gần TV hoặc cầm sách quá gần mắt

– Nghiêng đầu bất thường khi nhìn vật thể

– Phàn nàn về đau đầu, mỏi mắt sau khi đọc sách hoặc nhìn xa

– Kết quả học tập giảm sút đột ngột

 Kết Luận

Đôi mắt khỏe mạnh là nền tảng quan trọng cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh mắt ở trẻ và có biện pháp can thiệp kịp thời sẽ giúp bảo vệ thị lực của con, đồng thời tránh những hậu quả lâu dài có thể xảy ra.

Bên cạnh đó, việc xây dựng thói quen vệ sinh mắt đúng cách, cung cấp chế độ dinh dưỡng cân bằng với đầy đủ dưỡng chất thiết yếu cho mắt, và hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử cũng là những biện pháp phòng tránh bệnh mắt cho trẻ vô cùng hiệu quả.

Hãy nhớ rằng, nhiều vấn đề về mắt nếu được phát hiện và điều trị sớm có thể khắc phục hoàn toàn. Ngược lại, nếu bỏ qua, chúng có thể để lại những hậu quả lâu dài, thậm chí vĩnh viễn đối với thị lực và sự phát triển của trẻ.

Chú ý: Khi trẻ có dấu hiệu đau mắt, đỏ mắt kéo dài hoặc bất thường về thị lực, hãy đưa trẻ tới cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để thăm khám và điều trị kịp thời.

Tài Liệu Tham Khảo

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/can-thi-o-tre-em-nhung-dieu-can-biet-vi

https://medlatec.vn/tin-tuc/cac-benh-mat-thuong-gap-o-tre-bo-me-nen-biet-s100-n20093

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/tre-bi-dau-mat-do-nen-lam-gi-vi